400 TXOKOTATIK EUSKARARA Erakusketa 2015/11/20 – 2015/12/30

400txokotatik_pano_web

Bizibideak erakusketan lanean ari nintzen bitartean, Andoaingo Udaletik euskara sailak antolatutako erakusketaren argazkiak eta diseinu lanak koordinatzeko eskeintza jaso nuen. Erakusketa interesgarria zen planteamendu aldetik: euskara eta migrazioa. 50 hamarkadan Andoainek estatuko leku ezberdinetatik jasotako migrazioak euskararekiko izan zuen harremana eta hurrengo belaunaldietan izan zuen garapena jorratzen zuen. Gaia erakaragarria zen eta nere usterako gaur egungo gaia. Europak gaur egun duen migrazioaren afera gogorarazten zidan. Miresgarria pertsona haietako askok  beste kultura batean integratzeko egin zuten alegina, euskarak pertsona horietan edo hurrengo belaunaldien bizitzetan parte izatera iristeraino.

Udalak argazkiak eta diseinu irizpideak lantzeko enkargua egin zidan. Bestetik Iñaki Gozalo “Wentxi”ri maketazioa lanak egiteko eskatu zuen. Erakusketa atal asko zituen eta denbora asko ez zegoenez, Wentxiri eta udalari eginiko proposamena argia izan zen: Wentxik maketazioa egingo zuen, nik argazkien posprodukzioa eta bion artean erakusketako diseinu lanak eta muntaia. Erakusketa osatzen zuen atal ezberdinak oso definituak zeuden eta gure lana hauen aurkezpen formatoak erabakitzea eta aurrera eramatea izango zen. Gehien larritzen ninduena, erakusketa muntatzeko genuen denbora urria zen. Nere erakusketa desmuntatu eta aste hori izango genuen bestea aurkezteko. Gainera, atal asko zituenez, ondo koordinatu behar zen irekiera ekitaldirako dena prest egoteko. Aipatu eta eskertzekoa Euskara Saileko Arantza Aguado eta Xabier Jauregiren laguntza, bai koordinazio lanetan eta muntatzeko garaian. Azkenean, dena pentsatu bezala joan zen eta ezustekorik egon ez zenez, garaiz iritsi ginen eta orokorrean dena pentsatu bezala joan zen.

Erakusketak atal asko zituenez, aurkezpen formato ezberdinak behar zituen. Garai hartako Andoaingo argazki bat errealitatetik ahalik eta gertuen jartzea zen erakusketaren sarrerararako ideia. Bastero inguruko artxibo argazki bat aukeratu genuen horretarako. Azkenean 7,5 x 5 m.ko tamaina izan zuen eta eraskugelara sartzean topatzeko jarri genuen. Honekin batera garai haietako herritarren argazki siluetatu batzuk; bikote bat eta hiru haur eskutik elduta aukeratu genituen. Antzerki dekoratu baten antza hartu zuen eta ikuslea 50. hamarkadan kokatzen zuenaren ideia bete zuen. Sarrerako eskaileretan berriz,  Andoaingo eskola ezberdinak egindako artilezko pilotak sapaitik zintzilik jartzea erabaki genuen, Andoaindarrak 400 ospakizuneko  logoa abiapuntu hartuta eta aniztasunaren ideia azaltzeko asmoarekin. Erakusketara sartu eta eskaileretan behera joan hala, koloretako pilotak topatzen zenituen, behin eskailerak jeitsita, Ana jaka idazlearen aurkezpen idatzia eta atzean aipatutako argazki handia eta siluetak; txukun geratu zen sarrera. Erakusgelaren sarrerako espazioa beste hiru atalek osatzen zuten: Erdian hazitegia zegoen, migranteen hurrengo belaunaldiek beraien hazia landatu eta  euskararen jarraipena  irudikatzen zutena. Erdiko paretean, eskolak egindako afixak, non bakoitzean ikasleen jatorria eta beraien familiako ezaugarri batzuk azaltzen ziren. Azkenik eskubialdeko txokoan, Iberiar penintsulako eta munduko mapa klarionaz margoturik aurkeztu genituen eta bertan ikusleek gometxen bidez beraien jatorria markatzen zutelarik. Barruko espazioan berriz, ezkerraldeko txokoan garai haietako eraikuntzako hiru langileen siluetak kokatu genituen, oinean adreiluak eta guzti. Honen ondoren panel informatibo bat eta argazkiez osatutako atala. Panelean 50. hamarkadatik aurrera Andoaingo biztanleriak izan zuen garapena azaltzen zen eta argazkietan garai haietako herriaren garapena etxebizitza  eta lantegiei dagokionez. Hurrengo ataleko panelean migrazioren jatorriaren datuak azaltzen ziren eta ondoan migrante baten lekukotza. Migrante gehienak Valle de la Serena (Badajoz) eta Arroyo de la Luz (Caceres) etik etorriak zirenez, hurrengo atalean garaiko bi herrietako argazkiek osatzen zuten ikusentzunezko bat jarri zen monitore batean. Hurrengo atalak, 60. hamarkadan euskara eta euskal kulturaren inguruan sortutako ekimenak azaltzen ziren. Migranteen kasuan, gau eskolak izan zuten garrantzia kontutan hartuta,  eskola bat simulatzen zuen espazioa sortu genuen, garaiko altzariekin: arbela, irakasle mahaia, ikasleen mahaiak eta pedagogia materiala. Honekin batera, Gau Eskola, Ikastola, Rikardo Arregi Kultur Taldea (RAKT), Lizar Makil Dantza Taldea eta Larramendi Antzerki Taldeari buruzko panela eta argazkiak. Hurrengo atalean Alvarreztarren zuhaitz jenealojikoa aurkeztu genuen. Bertan migrante familia honetan euskara zein belaunaldian agertzen zen ikus genezakeen. Azkenik eskuinaldeko txokoan, 400 Txokotatik Euskarara dokumentala aurkeztu genuen proiektore baten bidez. Barrukaldeko espazio honek bazituen beste bi atal aurkako paretean: Leizaran Ikastetxean egindako ikusentzunezko bat Pirritx eta Porrotx-en Maite Zaitut abestia ikasle bakoitzaren jatorrizko hizkuntzan abestuta eta Gazte Lokalak migrante talde batekin egiten duten lanaren ispilu den mural bat.

Bai, badakit, hori pentsatu nuen nik hasieratik ere. Zenbat atal eta hain ezberdinak…. Hori zen hasieratik izan genuen beldurra, erakusketa kakamokordoa bihutzeko arriskua. Baina egia esan behar badut erakusketa nahiko orekatua eta arina geratu zen.

Eskerrak:

Andoaingo Udalari erakusketa koordinatzeko aukera emateagatik eta Euskara Sailari gugan jarritako konfiantzagatik. Wentxiri berarekin lanean jarduteko gonbitea onartzeagatik; plazer bat hirekin horrelako lan bat burutzea. Arantza Aguado eta Xabier Jauregiri egindako koordinazio lan handiagatik. Andoaingo eskola guztiei erakusketako edukietan egindako lanengatik. Oier Egañari azken uneko inpresioak posible egiteagatik.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *